dziecimłodzieżnauczyciele
home    PGLPGL Lasy
Państwowe
 blog leśniczego        skrzydlate myśli        blog edukatora    
Scenariusze Co się teraz dzieje w lesie? Zorganizuj wycieczkę Forum Blog edukatora
HOME  >  Scenariusze zajęć  >  Scenariusze zajęć dla szkoły podstawowej  >  W klasie  >  Zjedz mnie
 kontaktmapa serwisu
Logowanie
Login
Hasło
Przypomnij hasło 
Nie masz konta ? Zarejestruj sie
Szybkie linki
Słownik
Mapa

Zjedz mnie

 

Autor scenariusza:

  • Hanna Będkowska - Centrum Edukacji Przyrodniczo-Leśnej w Rogowie

Cele kształcenia:

  • Wiadomości: Uczeń opisuje miejsce roślin, grzybów i zwierząt w zależnościach pokarmowych w lesie..
  • Umiejętności: Uczeń przedstawia graficznie łańcuchy i sieci pokarmowe istniejące w lesie.

Cele wychowania:

  • Postawy i przekonania: Uczeń uzmysławia sobie starania leśników o utrzymanie stabilności lasów.

Metody nauczania:

  • metoda kierowania samodzielną pracą uczniów;
  • metoda poszukująca (pogadanka);
  • metoda podająca (opowiadanie i opis).

Formy nauczania:

  • lekcja – zajęcia edukacyjne (zmiana roli nauczyciela – z osoby przekazującej wiedzę w osobę wspomagającą uczenie się uczniów).

Czas trwania zajęć

  • 90 minut

Środki dydaktyczne:

Publikacje i materiały metodyczne:

  • Przewodniki Las;
  • Przewodniki Rośliny;
  • Przewodniki Grzyby;
  • Przewodniki Zwierzęta.

Środki audiowizualne:

  • Komputery z dostępem do internetu.

Materiały pomocnicze:

  • ołówki,
  • temperówki,
  • gumki,
  • kolorowa kreda.

(etap edukacyjny: klasy 4-6 szkoły podstawowej)

Zagraj w grę

Plan lekcji

1.    Przedstawienie tematu lekcji.

2.    Co to jest las?

3.    Zapoznanie z grą komputerową Zjedz mnie.

4.    Tworzenie łańcuchów zależności pokarmowych.

5.    Tworzenie sieci.

6.    Podsumowanie.

Przebieg lekcji

1.    Przedstawienie tematu lekcji

Nauczyciel informuje uczniów o tym, że podczas lekcji poznają zależności pokarmowe w lesie.

2.    Co to jest las?

Nauczyciel proponuje stworzenie mapy skojarzeń. Na środku tablicy zapisuje słowo LAS. Uczniowie podchodzą kolejno do tablicy i dopisują własne skojarzenie, każdy uczeń – jedno.

Nauczyciel delikatnie steruje powstawaniem mapy, podpowiadając uczniom, że skojarzenie nie musi dotyczyć tylko słowa LAS, lecz mogą powstawać odgałęzienia od skojarzeń zapisanych przez kolegów. Gdy już wszyscy uczniowie dopiszą własne skojarzenia, nauczyciel zakreśla kolorową kredą roślinę, zwierzę roślinożerne, zwierzę mięsożerne, grzyba. Opisuje ich sposób odżywiania się. Wyjaśnia miejsce grzybów wśród innych organizmów – grzyby stanowią osobne królestwo (nie są ani roślinami, ani zwierzętami).

Nauczyciel wprowadza pojęcia: producent, konsument, destruent:

Producenci

Producentami są organizmy fotosyntetyzujące, czyli rośliny. Są one żywicielami wszystkich innych istot.

Konsumenci

Konsumenci nie potrafią wytwarzać (produkować) substancji organicznych. Wśród konsumentów można wyróżnić:

  • Konsumentów, którzy zjadają żywych producentów

Konsumentami zjadającymi producentów są wszystkie zwierzęta roślinożerne. Konsumentów, którzy odżywiają się producentami, nazywamy konsumentami pierwszego rzędu.

  • Konsumentów, którzy zjadają innych konsumentów

Zwierzęta żywiące się roślinożercami określamy jako konsumentów drugiego rzędu.

  • Konsumentów, którzy zjadają martwe szczątki

Są to zwierzęta żywiące się martwymi szczątkami roślin lub zwierząt.

Destruenci

Destruenci – bakterie i grzyby, żywią się martwą materią, lecz jej nie jedzą w taki sposób, jak zwierzęta. Grzyby i bakterie wydzielają na zewnątrz enzymy, którymi rozkładają otaczające substancje. Następnie wchłaniają potrzebne im do życia produkty rozkładu.

Grzyby i bakterie są konsumentami, podobnie jak zwierzęta. Jest jednak ważna różnica. Grzyby i bakterie przy rozkładzie martwej materii organicznej uwalniają nie tylko wodę i dwutlenek węgla, lecz także proste związki nieorganiczne, zwłaszcza azotu i fosforu, tak niezbędne dla roślin. Dla tych organizmów przyjęto nazwę destruentów, gdyż prowadzą destrukcję, czyli niszczenie martwej materii organicznej.

Destruentami mogą żywić się konsumenci. Na przykład grzyby są przysmakiem ślimaków.

3.    Zapoznanie z grą komputerową Zjedz mnie

Nauczyciel proponuje, aby uczniowie w ciągu 15 minut zapoznali się z tematem, grając w grę Zjedz mnie zamieszczoną na wortalu internetowym Lasów Państwowych www.erys.pl.

Po 15 minutach nauczyciel rozmawia z uczniami o przebiegu gry, prosząc o używanie terminów: producent, konsument i destruent.

4.    Tworzenie łańcuchów zależności pokarmowych

Nauczyciel dzieli uczniów na zespoły. Następnie wybiera jedno zwierzę zapisane na mapie skojarzeń, np. SARNA, i prosi, aby uczniowie dopisali nazwę organizmów zjadanych przez sarnę oraz takich, dla których sarna jest pokarmem. Która grupa poda najwięcej przykładów?

Nauczyciel prezentuje przykład z gry:

żołądź ® mysz leśna ® lis ® wilk

Na wykonanie zadania uczniowie mają 15 minut. Nauczyciel kontroluje uczniów, wyjaśnia wątpliwości, zachęca do korzystania z książek. W razie potrzeby dyscyplinuje.

Po upłynięciu 15 minut uczniowie prezentują wyniki swojej pracy. Pozostali uczniowie sprawdzają poprawność wykonania zadania przez kolegów. Nauczyciel wskazuje zwycięzców i podkreśla, że wszyscy uczniowie byli wytrawnymi tropicielami zależności pokarmowych w przyrodzie. Wyjaśnia, że schematy skonstruowane przez uczniów są nazywane łańcuchami pokarmowymi.

5.    Tworzenie sieci

Uczniowie nadal pracują w grupach. Otrzymują kolejne zadanie. Na środku kartki zapisują nazwę zwierzęcia, do którego tworzone były łańcuchy (w naszym przypadku SARNA). Tworzą schemat, na którym zaznaczają wszystkie wynikające z poprzedniej pracy zależności. Nauczyciel wyjaśnia, że nazwy organizmów nie mogą się powtarzać w schemacie. Jeżeli organizm zjadany jest przez wiele organizmów, powinno to być przedstawione za pomocą odpowiednich połączeń. Nauczyciel wyjaśnia, że wynikiem pracy uczniów jest sieć.

Uczniowie prezentują wykonane sieci. Pozostali uczniowie oraz nauczyciel wskazują inne zależności, których twórcy sieci nie zauważyli.

6.    Podsumowanie

Nauczyciel podkreśla, że dla lasu bardzo korzystna jest sytuacja polegająca na tym, że składa się z dużej liczby elementów (np. różne organizmy) i powstaje w nim dużo różnych powiązań. Taki las jest stabilniejszy – sprawniej reaguje na zmiany w środowisku.

Leśnicy dążą do takiej różnorodności, ponieważ zapewnia ona równowagę. Przykładem jest przebudowa drzewostanów prowadzona w Lasach Państwowych. Nauczyciel wyjaśnia, że w Lasach Państwowych w wielu miejscach występują monokultury sosnowe. Takie monokultury, m.in. z powodu istnienia tam małej liczby powiązań pokarmowych, są mało odporne na różne czynniki (np. owady). W wielu miejscach prowadzona jest przebudowa takich monokultur, polegająca np. na dosadzaniu (tam gdzie jest to możliwe) gatunków liściastych.

Pobierz scenariusz:

© 2006-2018 Centrum Informacyjne Lasów Państwowych
przy współpracy    NFOŚiGW 
CMS by WEB interface
Serwisy internetowe Lasów Państwowych wykorzystują pliki cookies. Korzystanie z witryny oznacza zgodę na ich zapis lub wykorzystanie.
Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.
Akceptuję politykę prywatności
zamknij