dziecimłodzieżnauczyciele
home    PGLPGL Lasy
Państwowe
 blog leśniczego        skrzydlate myśli        blog edukatora    
Scenariusze Co się teraz dzieje w lesie? Zorganizuj wycieczkę Forum Blog edukatora
HOME  >  Scenariusze zajęć  >  Scenariusze zajęć dla szkoły podstawowej  >  W terenie  >  Gdzie mieszkam?
 kontaktmapa serwisu
Logowanie
Login
Hasło
Przypomnij hasło 
Nie masz konta ? Zarejestruj sie
Szybkie linki
Słownik
Mapa

Gdzie mieszkam?

(etap edukacyjny: klasy 4-6 szkoły podstawowej)

 

Autor scenariusza:

  • Hanna Będkowska

Cele kształcenia:

  • Wiadomości: Uczeń charakteryzuje warstwy lasu.
  • Umiejętności: Uczeń przedstawia zwierzęta żyjące w poszczególnych warstwach lasu.

Cele wychowania:

  • Postawy i przekonania: Uczeń uzmysławia sobie, że im bardziej jest zróżnicowana struktura lasu, tym więcej żyje w nim różnych zwierząt.

Metody nauczania:

  • metoda kierowania samodzielną pracą uczniów;
  • metoda poszukująca (pogadanka);
  • metoda podająca (opowiadanie i opis).

Formy nauczania:

  • wycieczka

Czas trwania zajęć:

  • 90 minut

Środki dydaktyczne:

  • Okazy żywe w środowisku naturalnym – las o zróżnicowanej strukturze
  • Sprzęt wycieczkowy: przenośna apteczka , lornetki (30 szt.)

Materiały pomocnicze:

  • podkładki z klipsem (30 szt.),
  • małe kartki (po trzy dla każdego ucznia – 90 szt.),
  • ołówki (30 szt.),
  • temperówka,
  • gumka.

Zagraj w grę

Plan lekcji

1. Zapoznanie z tematem.

2. Przypomnienie warstwowej budowy lasu.

3. Wędrówka ścieżką przyrodniczą.

4. Gra dydaktyczna.

5. Podsumowanie.

Przebieg lekcji

1.    Zapoznanie z tematem

Nauczyciel zaprasza uczniów na leśną wędrówkę. Informuje, że wskaże w lesie miejsca, w których mogą żyć różne zwierzęta. Uczniowie otrzymają po trzy małe kartki. Ich zadaniem będzie zapisanie trzech pytań związanych z tematem prezentowanym przez nauczyciela. Nauczyciel opowiada, że po zakończeniu wędrówki zbierze od nich zwinięte kartki do torby (pudełka) i przeprowadzi grę Czy znasz leśne zwierzęta? Uczniowie będą odpowiadać na losowo wybrane pytania.

2.    Przypomnienie warstwowej budowy lasu

Nauczyciel odwołuje się do wiadomości uczniów. Prowadzi z nimi rozmowę kontrolowaną. Wspólnie charakteryzują warstwy lasu:

Ściółka leśna

Ściółkę tworzą martwe, nierozłożone szczątki roślin i zwierząt, gromadzące się na dnie lasu. Ściółka leśna korzystnie wpływa na glebę. Uzupełnia jej zasoby pokarmowe.

Runo leśne

Runo leśne jest najniższą warstwę roślinności w lesie. Złożone jest z roślin zielnych oraz mchów, porostów i grzybów.

Podszyt

Podszyt jest dolną warstwą roślinności w lesie, złożoną z krzewów i małych drzew. Chroni glebę przed wysychaniem i zarastaniem. Wzmaga odporność lasu na szkodliwe wpływy zewnętrzne (m. in. owadów).

Okap drzewostanu

Okap drzewostanu (sklepienie drzewostanu) tworzy warstwa koron. Oddziela wnętrze lasu wraz z jego odrębnym mikroklimatem od zewnętrznych mas powietrza.

3.    Wędrówka ścieżką przyrodniczą

Nauczyciel opowiada uczniom o tym, że las jest domem wielu zwierząt. Jednak zaobserwowanie któregoś z nich nie jest łatwe. Aby podpatrywać mieszkańców lasu, trzeba dobrze znać ich zwyczaje. Poza tym należy odpowiednio wybrać czas i trasę wędrówki. Te uwarunkowania powodują, że dla większości ludzi obserwacje zwierząt są rzadkie i przypadkowe. Częściej można usłyszeć zwierzęta lub zaobserwować ślady przez nie pozostawione.

Nauczyciel informuje uczniów, że w lasach Polski żyje około 270 gatunków kręgowców, w tym blisko 70 gatunków ssaków, około 180 gatunków ptaków, większość krajowych płazów i gadów.

Podczas wędrówki ścieżką przyrodniczą, nauczyciel pokazuje uczniom miejsca, w których mogą mieszkać kręgowce. Informuje dzieci, że zwierzęta te różnią się znacznie rozmiarami i masą ciała. Do najmniejszych należą ryjówka malutka (ssak) i mysikrólik (ptak). Największym i najcięższym ssakiem leśnym jest żubr. Podczas wędrówki uczniowie zapisują na małych kartkach pytania, które zostaną wykorzystane podczas gry. Przykłady zwierząt:

Runo leśne

  • Jaszczurka zwinka jest najpospolitszym gadem Polski. Szczególnie często można ją spotkać na nasłonecznionych polanach i uprawach.
  • Mysz leśna jest liczna w lasach liściastych i mieszanych.
  • Jeż europejski zasiedla parki oraz brzegi lasów mieszanych.
  • Ropucha szara jest największym i najbardziej znanym płazem bezogonowym. Jest pospolita nie tylko w lasach, lecz również w ogrodach, na polach, łąkach…

Podszyt

  • Łoś żyje w rozległych lasach obfitujących w torfowiska, olsy i bory bagienne. W Polsce występuje najliczniej nad Biebrzą.
  • Dzik występuje w żyźniejszych lasach całej Polski, na nizinach i w górach.
  • Wilk zasiedla rozległe lasy nizinne i górskie. Występuje na wschodzie kraju oraz w Karpatach. W Polsce gatunek nieliczny na skutek prześladowania.
  • Jeleń szlachetny zasiedla większe kompleksy leśne na nizinach i w górach.
  • Lis występuje w lasach i na terenach otwartych całego kraju, ostatnio także w miastach.
  • Borsuk żyje w borach mieszanych i lasach całej Polski.
  • Sarna jest gatunkiem licznym w lasach całego kraju.
  • Ryś jest rzadkim gatunkiem rozległych, zwartych lasów górskich i nizinnych na wschodzie Polski.
  • Głuszec żyje w starych, rozległych borach sosnowych, na nizinach i w górach. Preferuje bory wilgotne i bagienne.

Piętro drzew

  • Mopek jest ssakiem występującym w lasach nizinnych i górskich, południowej i centralnej Polski.
  • Bielik gniazduje w starych, rozległych drzewostanach w pobliżu dużych zbiorników wodnych. W Polsce głównie na Pomorzu, w pasie pojezierzy oraz na Śląsku.
  • Kukułka jest licznym gatunkiem całego kraju, występuje w lasach różnego typu.
  • Dzięcioł czarny gnieździ się w całym kraju, z wyjątkiem wysokich gór, w starych lasach iglastych lub mieszanych.
  • Kuna leśna jest gatunkiem licznym, zasiedla wszystkie typy lasów w Polsce.
  • Pójdźka jest sową gniazdującą w Polsce nielicznie, głównie w nizinnej części kraju. Gniazduje głównie w dziuplach drzew, najchętniej starych wierzb głowiastych.
  • Kowalik jest ptakiem licznym w starych lasach liściastych całego kraju.

4.    Gra dydaktyczna

Dobrze jest tak zaplanować trasę wędrówki, aby kończyła się w miejscu wypoczynku, tam gdzie są w lesie ustawione stoły i ławy. Nauczyciel prosi, aby uczniowie zwinęli kartki i zbiera je do torby (lub pudełka). Następnie miesza je i proponuje uczniom grę Czy znasz leśne zwierzęta? Przebieg:

  • Uczniowie dzielą się na trzyosobowe zespoły.
  • Nauczyciel wybiera losowo kartki z pojemnika i odczytuje pytania kolejnym grupom.
  • Grupa, która udzieli błędnej odpowiedzi, odpada z gry.
  • Która grupa wie najwięcej o leśnych zwierzętach?

5.    Podsumowanie

Nauczyciel podkreśla, że skomplikowana struktura przestrzenna lasu daje zwierzętom możliwość wykorzystania schronień i miejsc rozrodu na ziemi oraz na wszystkich piętrach roślinności. Im bardziej zróżnicowana jest budowa lasu, tym bardziej różnorodny jest także skład zwierząt. Na przykład gniazda ptaków można spotkać na ziemi, w norach, wśród krzewów, w dziuplach, pod odstająca korą, w pniakach, wykrotach, stosach gałęzi, w koronach drzew. Warstwową budowę wykorzystują również ssaki. I tak np. do chodzących po drzewach ssaków można zaliczyć wiewiórkę, kunę, rysia. W dziuplach chronią się nietoperze. Na drzewa i krzewy wspinają się także niektóre gady (np. wąż eskulapa, żmija zygzakowata) oraz płazy (np. rzekotka drzewna).

Pobierz scenariusz:

© 2006-2014 Centrum Informacyjne Lasów Państwowych
przy współpracy    NFOŚiGW 
CMS by WEB interface
Serwisy internetowe Lasów Państwowych wykorzystują pliki cookies. Korzystanie z witryny oznacza zgodę na ich zapis lub wykorzystanie.
Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.
Akceptuję politykę prywatności
zamknij