dziecimłodzieżnauczyciele
home    PGLPGL Lasy
Państwowe
 blog leśniczego        skrzydlate myśli        blog edukatora    
Scenariusze Co się teraz dzieje w lesie? Zorganizuj wycieczkę Forum Blog edukatora
HOME  >  Scenariusze zajęć  >  Scenariusze zajęć dla szkoły podstawowej  >  W terenie  >  Leśnik gospodarzem lasu
 kontaktmapa serwisu
Logowanie
Login
Hasło
Przypomnij hasło 
Nie masz konta ? Zarejestruj sie
Szybkie linki
Słownik
Mapa

Leśnik gospodarzem lasu

 

Autor scenariusza:

  • Hanna Będkowska - Centrum Edukacji Przyrodniczo-Leśnej w Rogowie

Cele kształcenia:

  • Wiadomości: Uczeń opisuje pracę leśnika.
  • Umiejętności: Uczeń potrafi uważnie obserwować otoczenie.

Cele wychowania:

  • Postawy i przekonania: Uczeń dostrzega w lesie działania leśników.

Metody nauczania:

  • metoda kierowania samodzielną pracą uczniów;
  • metoda poszukująca (pogadanka);
  • metoda podająca (opowiadanie i opis).

Etap edukacyjny:

  • klasy 4-6 szkoły podstawowej

Formy nauczania

  • wycieczka

Czas trwania zajęć

  • 90 minut

Środki dydaktyczne

  • Okazy żywe w środowisku naturalnym - las

Sprzęt wycieczkowy:

  • Przenośna apteczka,
  • Lupy (8 szt.),
  • Kompasy (8 szt.).

Publikacje i materiały metodyczne:

  • Mapa skojarzeń (8 egz.) (załącznik 1),
  • Przykład mapy skojarzeń do słowa LAS (załącznik 2),
  • Tekst przewodni (8 egz.) (załącznik 3).

Materiały pomocnicze:

  • podkładki z klipsem (16 szt. – po dwie na grupę),
  • kartki A4 (8 egz.),
  • ołówki (8 szt.),
  • kredki (8 kpl.),
  • temperówka,
  • gumka.

(etap edukacyjny: klasy 4-6 szkoły podstawowej)

Zagraj w grę

Plan lekcji

1.    Zapoznanie z tematem.
2.    Podział uczniów na grupy.
3.    Wykonywanie map skojarzeń.
4.    Wybór trasy wędrówki.
5.    Wykonywanie mapy.
6.    Analiza mapy.
7.    Podsumowanie.

Przebieg lekcji

1.    Zapoznanie z tematem
Nauczyciel informuje uczniów o tym, że temat lekcji brzmi Leśnik gospodarzem lasu. Dlatego wszyscy udadzą się wspólnie do lasu, aby tam poszukać śladów działalności leśników.

2.    Podział uczniów na grupy
Nauczyciel prosi, aby uczniowie podzielili się na osiem grup. Metod podziału jest dużo. Jedne są mniej, inne bardziej wyszukane. Na przykład można przygotować karteczki z numerami. I tak dla grupy 30-osobowej będą potrzebne karteczki z numerami: 1 (4 karteczki), 2 (4 karteczki), 3 (4 karteczki), 4 (4 karteczki), 5 (4 karteczki), 6 (4 karteczki), 7 (3 karteczki), 8 (3 karteczki). Nauczyciel zwija je, wkłada do torby i uczniowie losują swoje numery. Uczniowie o tych samych numerach tworzą grupy. Każda grupa otrzymuje podkładkę z czystą kartką papieru oraz ołówek.

3.    Wykonywanie map skojarzeń
Nauczyciel prosi, aby uczniowie w grupach sporządzili mapy skojarzeń do słów ŚLADY DZIAŁALNOŚCI LEŚNIKA W LESIE. Tłumaczy, na czym polega sporządzanie takich map. W razie potrzeby demonstruje przykład mapy skojarzeń do terminu LAS (załącznik 2). Nauczyciel zachęca, aby w tworzeniu mapy uczestniczyli wszyscy uczniowie. W ramach grupy przekazują sobie oni podkładkę z kartką i ołówek – każdy kolejno dopisuje skojarzenie. Po upłynięciu 5-10 minut nauczyciel dokonuje podsumowania. Grupy kolejno wymieniają po jednym przykładzie – jednym śladzie działalności leśnika. Wykonanie map skojarzeń porządkuje wiadomości uczniów. Po takim przygotowaniu wszyscy wspólnie wyruszają do lasu.

4.    Wybór trasy wędrówki
Nauczyciel zatrzymuje się z uczniami na rozstaju dróg. Optymalna jest sytuacja, gdy z danego miejsca droga rozchodzi się w czterech różnych kierunkach. Nauczyciel rozdaje poszczególnym grupom środki dydaktyczne i materiały pomocnicze. Tłumaczy, że każda grupa będzie wędrowała trasą zaznaczoną na mapie (po dwie grupy jedną trasą). Prosi, aby uczniowie zorientowali mapę i wskazali trasę wędrówki (załącznik 4). Nauczyciel podchodzi kolejno do każdej grupy i sprawdza, czy uczestnicy zajęć poradzili sobie z zadaniem.

5.    Wykonywanie mapy
Nauczyciel tłumaczy uczniom, że wszyscy stoją w miejscu zaznaczonym na mapie czerwoną kropką – jest to miejsce startu i mety. Grupy spotkają się w tym miejscu dokładnie za 30 minut. Następnie tłumaczy zadania opisane w tekście przewodnim (załącznik 3):

  • Każda grupa wędruje ustaloną i zaakceptowaną przez nauczyciela trasą. Należy oddalić się o 100 dużych kroków i wrócić w to samo miejsce;
  • Wracając, każda grupa ma wykonać szkic trasy;
  • Na szkicu należy zaznaczyć kierunek północny.
  • Na szkicu należy zaznaczyć zaobserwowane ślady działalności leśnika. W związku z tym należy opracować legendę;
  • Szkic należy zatytułować oraz podpisać (imiona członków zespołu).

6.    Analiza mapy
Uczniowie prezentują wykonane mapy. Kolejno opisują zauważone ślady działalności leśników. Nauczyciel prosi uczniów o wyjaśnienie śladów. Komentuje i uzupełnia ich wypowiedzi. Jeżeli zachodzi taka konieczność, naprowadza dyskusję na właściwe tory. Przykłady śladów działalności leśników:

UPRAWA
Nauczyciel wyjaśnia, że uprawa jest najmłodszym pokoleniem drzew. Powstaje z siewu lub sadzenia. Jeżeli uprawa zauważona przez uczniów powstała z sadzenia, może być śladem działalności leśników. Na takiej uprawie drzewka są rozmieszczone dość regularnie na powierzchni, na której w przyszłości wyrośnie dojrzały drzewostan. Najwięcej upraw jest zakładanych na powierzchniach otwartych. Czasami jednak są zakładane pod osłoną drzewostanu. Leśnicy sadzą małe roślinki na przełomie marca i kwietnia. Zanim jednak leśnik posadzi sadzonkę drzewa, musi ją wyhodować z nasionka w szkółce leśnej. Trwa to od roku do trzech lat. Po tym czasie sadzonkę przenosi się w zaoraną glebę w lesie.

Czasami uprawa powstaje z samosiewu. Dopóki nie przekroczy wysokości runa leśnego, nazywana jest nalotem. Zdarza się, że nalot jest bardzo gęsty. Często leśnicy mówią o gęstych „jak szczotkach” nalotach jodłowych, bukowych, grabowych i innych. Taka uprawa nie jest śladem działalności leśników.

DROGA POŻAROWA
Nauczyciel wyjaśnia uczniom, że czasami ściółka jest tak sucha, że pożar może wywołać najmniejsza iskierka. Niestety sprawcą większości pożarów lasów jest człowiek, jego nieostrożność i bezmyślność. Leśnicy stworzyli doskonały system ochrony lasu przed pożarem, na który składają się nie tylko drogi pożarowe, lecz także wieże obserwacyjne, dyżury przeciwpożarowe leśników, pasy ochronne, zbiorniki wodne, system obserwacji lotniczej, działalność propagandowa. Po prawidłowej reakcji wóz strażacki dojeżdża drogą pożarową i strażacy gaszą pożar.

Ogień jest największym wrogiem lasu. Nauczyciel informuje, że poza miejscami wyznaczonymi przez leśników nie wolno rozpalać ognisk bliżej niż 100 m od lasu, a w lesie korzystać z otwartego płomienia. Nie wolno również wypalać w lesie resztek roślinnych i wierzchniej warstwy gleby.

PNIAKI
Nauczyciel tłumaczy uczniom, że drzewa, podobnie jak każdy żywy organizm, przechodzą charakterystyczny cykl przemian biologicznych, zwany cyklem życiowym. W drzewostanie dojrzałym zmniejsza się przyrost masy drzewnej i wówczas leśnicy przystępują do odnowienia drzewostanu – wprowadzenia nowego pokolenia. Stare drzewa są usuwane (pozostaje pniak), dzięki czemu tworzy się miejsce dla nowego pokolenia.

Drzew nowego pokolenia jest bardzo dużo. W czasie wzrostu drzewostanu, trwa pomiędzy nimi rywalizacja o światło, wodę, substancje odżywcze i przestrzeń życiową. Drzewa przegrywające tę walkę – słabe, chore i zamierające – są przez leśników usuwane podczas różnych zabiegów pielęgnacyjnych. Po takich drzewach również pozostają pniaki.

SŁUPEK ODDZIAŁOWY
Nauczyciel tłumaczy uczniom, że każdy zwarty kompleks leśny podzielony jest na mniejsze części, zwane oddziałami. Granicami oddziału są bezdrzewne pasy zwane liniami oddziałowymi. W miejscach przecięcia linii umieszczane są słupki oddziałowe. Mogą być betonowe, drewniane lub z kamienia. Są zwykle umieszczone w południowo-zachodnim narożniku oddziału. Na słupku oddziałowym wypisany jest numer oddziału, w którym słupek jest ustawiony oraz numery oddziałów sąsiednich. Słupki oddziałowe służą do orientacji w lesie.

BUDKI DLA PTAKÓW
Nauczyciel opowiada uczniom, że leśnicy starają się zapewnić ptakom możliwie najkorzystniejsze warunki bytowania. W tym celu pozostawiają kępy drzew, drzewa z dziuplami i obumierające, drzewa o miękkim drewnie. Oprócz tego leśnicy pozostawiają w lesie różne martwe kawałki pni, pniaki, stosy gałęzi i inne na pozór niepotrzebne elementy. Postępują tak, aby możliwie najwięcej ptaków znalazło dogodne miejsce do założenia gniazda. Jednak mimo tych zabiegów wiele ptaków, głównie dziuplaków, w siedliskach zagospodarowanych przez człowieka nie znajduje naturalnych dziupli ani też starych drzew, w których mogłoby wykuć nowe dziuple. W takiej sytuacji ptaki szukają zastępczych miejsc i często akceptują wieszane przez leśników budki, w których gnieżdżą się i rozmnażają.

Nauczyciel uświadamia uczniom, że leśnikom zależy na dużej liczbie ptaków w lesie, ponieważ są one ich sprzymierzeńcami w walce z owadami wyrządzającymi w lesie duże szkody. Ptaki oddają nieocenione usługi, zjadając olbrzymie ilości jaj, larw, poczwarek oraz owadów dorosłych.

7.    Podsumowanie
Nauczyciel opowiada uczniom o tym, że dawno temu lasy pokrywały całą Polskę. Żyło tu wtedy znacznie mnie ludzi niż dzisiaj. W sytuacji, gdy potrzebowali drewna, wycinali drzewa w lesie. Las odnawiał się w sposób naturalny z własnych nasion. Jego powierzchnia nie zmniejszała się.

Z biegiem czasu ludzi w kraju przybywało. Karczowali lasy, by w ich miejsce tworzyć wioski i uprawiać pola. Lasy nie nadążały już odnawiać się naturalnie – człowiek musiał im pomóc i sam zaczął sadzić drzewa.

Obecnie działania takie prowadzą leśnicy. Jako gospodarze lasu dbają o to, aby zachować go dla następnych pokoleń. Aby służył nam nie tylko dziś, lecz również naszym wnukom, prawnukom… Lasów mamy w Polsce coraz więcej!

Pobierz scenariusz wraz z załącznikami:

© 2006-2018 Centrum Informacyjne Lasów Państwowych
przy współpracy    NFOŚiGW 
CMS by WEB interface
Serwisy internetowe Lasów Państwowych wykorzystują pliki cookies. Korzystanie z witryny oznacza zgodę na ich zapis lub wykorzystanie.
Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.
Akceptuję politykę prywatności
zamknij